Kitabın özelliği: Esinleme, Yuhanna'nın görümlerinden
oluşuyor. Yuhanna kendini «sıkıntıda, Tanrısal egemenlikte ve sabırda
ortağınız ve kardeşiniz» (Esi.1:9) diye tanıtır.
Bu Yuhanna ile Elçi Yuhanna'nın aynı kişi olduğu kabul edilir. Yuhanna,
kitaba kaynaklık eden görümleri, inanlıların baskı altında olduğu
bir dönemde1, ya Roma İmparatoru Neron'un (İ.S.
54-68) son yıllarında, ya da Domityan'ın zamanında (İ.S. 81-96) almıştır.
Kitap, ilk yüzyılda oldukça yaygın ve sembolizm yönünden
zengin bir yazın türü olan «apokaliptik» türündendir.
Bu yazın türü, Tanrı'nın insanlık tarihindeki amacını açıklamayı
hedef edinir (apokaliptik, Grekçede «açınlama, vahiy»
anlamında bir fiilden gelir). Apokaliptik yazılar, ağırlıklı olarak Eski Antlaşma'ya
dayanır. Tanrı'nın tek egemen olduğu, iyi ve mükemmel amacını gerçekleştirmek
için sonunda dünya tarihini doğaüstü olaylarla etkileyeceği
görüşü, apokaliptik görüşün ağırlık noktasını
oluşturur. Tanrı'nın karşıtları, simgesel olarak çoğu kez karşımıza canavarlar
vb. biçiminde çıkan kötülüğün çeşitli
güçleridir. Görümler, konuşan melekler, kıyasıya dövüşen
büyük güçler var. Sonunda, Tanrı'ya inanıp zulüm
görmüş olanların öcü alınır. Sorunumuz şu ki, kitabın yazılışından
iki bin yıl sonra bugün bu simgelerin çoğunun ne anlama geldiğini
bilmiyoruz. Bu nedenle Esinleme'yi yorumlamakta dikkatli olmalıyız. Ayrıntılar
hakkında fazlaca dogmatik olmamalıyız.
Her ne olursa olsun, bu kitap Tanrı'nın bir esinlemesidir; anlaşılsın ve uygulansın
diye verilmiştir (Esi.1:1-3; Esi.22:7).
Ana konular açıktır.
Kitabın bildirisi: Yuhanna bize bunun İsa Mesih'in esinlemesi olduğunu,
Tanrı'nın, yakın zamanda olması gereken olayları kendi kullarına göstermesi
için İsa'ya bu esini verdiğini özellikle belirtir2.
Yuhanna'dan, gördüklerini, o anda olup bitenleri ve gelecekte olacakları
yazması istenir (Esi.1:19). Kutsal Ruh ve melekler,
ne yazması gerektiği konusunda onu yönlendirir3.
Yuhanna, ilk yüzyılda Anadolu'nun bugünkü Ege bölgesinde
oluşan yedi inanlı topluluğuna yönelik özel bildirimler alır. Bunları
2. ve 3. bölümlerde okuruz. Bildirimler, çeşitli buyruklar,
övgüler, uyarılar ve vaatler içerir. Esinleme kitabı İsa'ya4
ve Tanrı görkemine (Esi.4:2-11) ilişkin görümler
ve gökte yer alan tapınmadan sahneler5 içerir.
İsa'ya ve Tanrı'ya ait çeşitli unvanları sıralar.
Kitap, dünyanın uğrayacağı Tanrı gazabından ve Tanrı yargısından söz
eder. İnsanlar bu yargıya aldırmaz, tövbe etmeye yanaşmazlar. Söz
konusu yargı, yedi mühürün açılması, yedi borazanın çalınması
ve Tanrı öfkesiyle dolu yedi tasın yeryüzüne boşaltılmasıyla
gerçekleşir. 11:15-17'de, yedinci borazanın çalınmasıyla «dünyanın
egemenliği, Rabbimizin ve O'nun Mesihi'nin oldu» deniyor. Ejderha, yani
Şeytan, gökten yeryüzüne atılır (Esi.12:7-12).
Kendisi ve yandaşları bir süre için sahip oldukları gücü
sergilerler. Ne var ki, birer birer yenilgiye uğrarlar. «Babil»
yıkılır, «canavar ve sahte peygamber» ve sonunda Şeytan «ateş
gölüne atılır.»
Ölüler yaptıklarına göre yargılanır. Adları yaşam kitabında bulunanlar
yeni bir göğe, yeni bir dünyaya kavuşur. Bundan böyle «Tanrı'nın
konutu insanların arasındadır. Tanrı onların arasında yaşayacak. Onlar O'nun
halkı olacaklar, Tanrı'nın kendisi de onların arasında bulunacak. Onların gözlerinden
bütün yaşları silecek. Artık ölüm olmayacak. Artık ne yas,
ne ağlayış, ne de ıstırap olacak» (Esi.21:3-4).
Adları yaşam kitabında olmayanlar ateş gölüne atılır; ikinci ölüm
budur (Esi.20:14-15).
Ana hatlar:
Esi.1:1-1:20 Giriş
Esi.2:1-3:22 Yedi topluluğa mektuplar
Esi.4:1-5:14 Taht, tomar ve Kuzu
Esi.6:1-8:1 Yedi mühür
Esi.8:2-11:19 Yedi borazan
Esi.12:1-14:20 Görümler: kadın ve ejderha,
canavarlar, yerin ürünü
Esi.15:1-16:21 Yedi tas
Esi.17:1-19:10 Büyük fahişe Babil yıkıldı
Esi.19:11-20:10 Şeytan'ın yenilmesi
Esi.20:11-20:15 Ölüler yargılanıyor
Esi.21:1-22:5 Yeni gökyüzü, yeni yer
ve yeni Kudüs
22:6-22:21 Son
Kaynak ayetler:
1Esi.1:9; Esi.2:10,12-13
2Esi.1:1 bkz. ayrıca Esi.4:1
ve Esi.22:6
3Esi.12:10; Esi.10:8-11;
Esi.17:3; Esi.21:10-11;
Esi.22:1,16
4Esi.12:12-20; Esi.52:6-14;
Esi.19:11-16
5Esi.7:9-12; Esi.11:16-18;
Esi.15:3-4; Esi.19:1-8